Zo werken we in 2030 samen

News Detail

Weinig verandert in onze tijd sneller dan de manier waarop we met elkaar samenwerken. Een blik op samenwerking in 2030 en wat je dan in huis moet hebben om dat succesvol te doen. Handig om alvast te weten als leider van morgen.

Het is voorjaar 2030. President Michelle Obama van de VS voert topoverleg met president Maria Poetin van Rusland. SpaceX, het bedrijf van Elon Musk, brengt 100 ruimtetoeristen in een baan om de aarde. In het straatbeeld is de zelfrijdende auto heel gewoon en ook de eerste zelfrijdende vrachtwagens zijn gesignaleerd. En onder bondscoach Dirk Kuyt maakt het Nederlands mannenvoetbalelftal zich op voor het WK.

Weinig is het afgelopen decennium sterker veranderd dan de manier waarop professionals en leiders hun werk doen en met anderen samenwerken. Zo ziet dat eruit.

De organisatie is vloeibaar

Volgens filosofen zoals Zygmunt Bauman en Richard Sennett kan de rigide hiërarchische organisatievorm zoals hij sinds de 19e eeuw heeft bestaan, in 2030 grotendeels uitgestorven zijn. De vloeibare organisatie beheerst de economie: vaste structuren ontbreken en de organisatievorm waarin wordt samengewerkt, heeft een wisselend karakter. Mensen werken vaak op project- en contractbasis – zonder dienstverband en dus ook zonder baanzekerheid.

In de vloeibare organisatie worden coalities van professionals en teams snel gevormd, waarmee ondernemers en projectmanagers onmiddellijk op nieuwe uitdagingen kunnen inspelen. Projectorganisaties worden, nadat het project is afgerond, net zo vlug weer ontmanteld als ze waren opgebouwd. De komst van de vloeibare organisatie zal lang niet alleen positief uitpakken, aldus Bauman en Sennett. Bij gebrek aan een vaste werkrelatie zijn werknemers kwetsbaar. Doordat ze zich steeds opnieuw in projecten moeten bewijzen, staan ze onder veel druk.

Niet het management maar het netwerk is de baas

De netwerkorganisatie zoals ze zich in 2018 steeds meer manifesteert, zal in 2030 de dominante organisatievorm zijn, verwacht ook Jules Koster, adviseur talent- en leiderschapsontwikkeling en senior trainer bij de Baak. Koster: “Doordat mensen dan in wisselende teams werken met veel bewegingsvrijheid, heeft dat belangrijke gevolgen voor de besluitvorming". Hun werk is lastig vanuit een vast punt ‘bovenin’ de organisatie te sturen. De eisen en prioriteiten die aan het werk worden gesteld, komen van de klanten en partners, en van de teams waarmee in het netwerk wordt samengewerkt. Koster: “Verticale druk wordt vervangen door horizontale. Het netwerk wordt de baas.”

Leiderschap verandert daarmee fundamenteel, aldus Koster. In plaats van een vaste functie is het vaak een positie met een tijdelijk karakter. “Iemand kan vandaag een coördinerende rol op zich nemen, terwijl morgen een ander het oppakt.” De losse structuur maakt dat hogere eisen aan de onderlinge communicatie worden gesteld. Koster: “De teamleden zijn in een voortdurende berichtenstroom verwikkeld om hun werk op elkaar af te stemmen.” Afstemming alleen is niet voldoende, de teams hebben zowel ‘magneten’ als ‘kompassen’ nodig. Koster. “De magneet is de uitdagende stip op de horizon: daar willen we naartoe. In een sterk veranderende omgeving moet je goed van je gemeenschappelijke doel bewust zijn.” Het kompas zijn de waarden van waaruit je als team werkt. Koster: “In omstandigheden die het team onder druk zetten, is het belangrijk daarop terug te kunnen vallen.”

Veel mensen functioneren transdisciplinair

Door de opkomst van wisselende organisatieverbanden, veranderen ook de eisen die aan werknemers worden gesteld. Transdisciplinariteit of het vermogen om verschillende vakgebieden bij elkaar te brengen, wordt belangrijker. De behoefte aan veelzijdigheid ontstaat niet alleen vanuit het aanpassingsvermogen dat van werknemers wordt gevraagd, maar ook vanuit de uitdagingen waarvoor teams zich geplaatst zien, die steeds ingewikkelder worden. Technische vaardigheden, marktkennis, financieel inzicht en mensenkennis kunnen er bijvoorbeeld allemaal aan te pas komen om snel op veranderende omstandigheden in te spelen. Volgens de schrijver Howard Rheingold, gaat “transdisciplinariteit verder dan het bij elkaar brengen van onderzoekers uit verschillende vakgebieden in multidisciplinaire teams. Het houdt in dat mensen worden opgeleid die de taal van verschillende disciplines verstaan.”

Situationeel aanpassingsvermogen is een must

David Autor, hoogleraar aan het MIT in de VS, onderzocht de toenemende polarisatie in de werkgelegenheid. Met name in de minder kennisintensieve functies neemt het aantal banen als gevolg van automatisering en verplaatsing naar lagelonenlanden sterk af. De vooruitzichten zijn gunstiger voor zowel hoogopgeleide kenniswerkers met technische- of managementvaardigheden, als laaggeschoolden in onder meer dienstverlenende beroepen. Wat beide categorieën gemeen hebben is dat ze, in de woorden van Autor, vaak vragen om ‘situationeel aanpassingsvermogen’. Dat wil zeggen dat men op onverwachte omstandigheden weet in te spelen. De advocaat die op de aanklager reageert, de chefkok die uit seizoensproducten een nieuwe dagschotel creëert, maar ook de verpleger die zijn behandeling aan de specifieke situatie van de patiënt aanpast, moeten het van hun improvisatietalent hebben. Het is met hun aanpassingsvermogen dat werknemers zich van machines en computers kunnen onderscheiden.

Cultuurbegrip is 'common sense'

Met de toenemende globalisering worden de teams waarin wordt samengewerkt ook steeds diverser. Samenwerking vraagt om een goed begrip van de culturele achtergrond van de teamleden, en dat vereist volgens Bert Mulder inzicht in de betreffende cultuurcodes. Mulder is lector aan De Haagse Hogeschool en trainer bij de Baak. Mulder: “De kracht van leiderschap ligt voor een belangrijk deel in je vermogen je in de positie van een ander in te leven. Dat is een voorwaarde om werk van de ander richting te kunnen geven.”

Volgens Mulder zijn er vijf onderling sterk verschillende cultuursystemen waaruit de teamleden afkomstig kunnen zijn. De westers/wetenschappelijke code, waarin de meeste Nederlanders zijn opgevoed, lijkt voor ons vanzelfsprekend – maar is dat niet. Mulder: “Neem bijvoorbeeld een van de andere dominante cultuurcodes, de Chinees/Japanse. Afwijkend van de rationele westerse invalshoek, die de wereld in afzonderlijke elementen verdeelt, zien veel Aziaten de wereld als een samenhangend stelsel, waarop yin- en yangkrachten van invloed zijn. Binnen dit systeem heb je de opdracht om je menselijkheid te ontwikkelen, en een mogelijkheid daartoe is om jezelf met kennis te verbeteren.” Hierdoor is bijvoorbeeld het feit Chinezen vaak ijverige scholieren zijn, die hun studiewerk in onze ogen soms bijna té serieus nemen, beter te begrijpen.

Mensen verstaan de kunst dichtbij zichzelf te blijven

De toenemende noodzaak om je werk op dat van anderen af te stemmen, in wisselende multidisciplinaire en multiculturele teams, vraagt volgens Lidwien Eggermont niet alleen goede communicatievaardigheden maar ook afstemming met jezelf. Eggermont is senior trainer en coach bij de Baak. “Verandering wordt in je werk de constante factor”, zegt ze. “Het risico bestaat om jezelf in alles wat op je af komt kwijt te raken.” Als je je er bewust van bent waar je zelf voor staat en wat je wilt bereiken, kun je dat op anderen overbrengen. Alleen door aan de voor jou belangrijke waarden vast te houden, is het mogelijk je authenticiteit te bewaren. En dat is niet alles, de mensen waar je mee samenwerkt, willen ook op hun waarden worden aangesproken. Eggermont: “Denk bijvoorbeeld aan de jonge generatie werknemers die nu van school afkomen. Zij zijn sterk gericht op waarden zoals openheid, rechtvaardigheid en duurzaamheid. Deze levensinstelling wordt in de toekomst steeds belangrijker.” Om in de vloeibare, flexibele, steeds van samenstelling wisselende netwerkteams van de toekomst te kunnen functioneren, moet je in de eerste plaats stevig in de eigen schoenen staan.

Wij zijn de Baak. Het trainingsinstituut voor persoonlijk leiderschap voor mensen met een hbo-wo werk- en denkniveau. In onze intensieve trainingen dagen we je uit op intellect, intuïtie en interactie.

Bekijk ons trainingsaanbod

Wil je niets missen?
Meld je dan aan voor onze nieuwsbrieven en ontvang tips, inzichten en inspirerende artikelen van de Baak.

Ja, ik meld mij aan
Scroll up