LSD-methode: wat is het en hoe gebruik je het?

Heb je weleens een gesprek gevoerd waarin je dacht dat je duidelijk was, maar de ander begreep je totaal anders? Of momenten waarop je halverwege al begon na te denken over jouw antwoord, terwijl de ander nog sprak? Dat is precies waar de LSD-methode kan ondersteunen. Het helpt je om met meer aandacht en openheid in contact te zijn, zodat je niet alleen hoort wat iemand zegt, maar ook wat er niet wordt uitgesproken.

Wat is de LSD-methode?
Waarom is de LSD-methode belangrijk?
Hoe pas je de LSD-methode toe in de praktijk?
Valkuilen van de LSD-methode  en hoe je ze voorkomt
Verbeter jouw communicatieve vaardigheden bij de Baak

Wat is de LSD-methode?

De LSD-methode staat voor Luisteren, Samenvatten en Doorvragen en is een manier van communiceren die je helpt om met een actieve en open houding aanwezig te zijn in gesprekken. Door je te richten op het vertragen van de automatische neiging om direct te oordelen of te reageren, kun je misverstanden voorkomen, vertrouwen opbouwen en écht begrijpen wat de ander bedoelt. De methode helpt je om effectiever te communiceren in professionele settings, zoals in coachingsgesprekken, feedbackgesprekken of samenwerking binnen teams, maar kan net zo waardevol zijn in persoonlijke gesprekken.

Met de LSD-methode leer je luisteren om te begrijpen, niet om te antwoorden. Door samen te vatten wat je hoort, check je actief of je elkaar echt goed begrijpt. En door vervolgens door te vragen, nodig je de ander uit om verder uit te breiden over wat er speelt onder de oppervlakte van het gesprek.

Luisteren

Luisteren is cruciaal voor het vormen van een goed gesprek. Hoewel het eenvoudig lijkt, is het meer dan alleen je oren gebruiken. Echt luisteren vraagt om een actieve houding, waarin je met volledige aandacht bij de ander bent, zonder direct te oordelen of te reageren. Het draait om inlevingsvermogen, oprechte interesse en het vermogen om aan te voelen welke emoties er achter de woorden schuilgaan. Sacha Kluvers, trainer bij de Baak, benadrukt het belang van goed luisteren:

“We denken vaak dat luisteren eenvoudig is, maar je kunt op veel verschillende niveaus luisteren. In onze trainingen spreken we over luisteren met een ‘open mind’. Dat betekent luisteren zonder oordeel, aannames of overtuigingen. (...) Vervolgens gaat het om luisteren met een ‘open heart’, dan hoor je veel meer wat tussen de regels door niet wordt uitgesproken.”

Een belangrijk, vaak onderschat, aspect van luisteren is het non-verbale. Veel gesprekken lopen niet mis door wat er wél gezegd wordt, maar juist door wat er niet wordt gehoord of begrepen. Denk aan lichaamshouding, oogcontact of kleine stiltes; signalen die veel kunnen zeggen over wat er speelt. Non-verbale communicatie werkt twee kanten op: de ander geeft hiermee signalen af, maar jij kunt ook met jouw houding laten zien dat je luistert en ruimte maakt. Een open blik, een knikje of een korte stilte kan de ander aanmoedigen om verder te vertellen.

Met de LSD-methode leer je een actieve luisterhouding te hebben, waarin je zowel verbale als non-verbale signalen bewust oppikt om de ander echt te begrijpen én aan te moedigen om verder te vertellen. Denk bijvoorbeeld aan het bewust weghalen van afleidingen, een open lichaamshouding of het laten vallen van een stilte in plaats van direct te reageren.

Samenvatten

Samenvatten helpt om te controleren of je het verhaal van de ander goed hebt begrepen. Door in je eigen woorden kort te herhalen wat er gezegd is, toets je of je interpretatie klopt zonder daar meteen je eigen oordeel en mening aan toe te voegen. Een goede samenvatting is dan ook zo objectief mogelijk, en richt zich puur op wat de ander heeft willen overbrengen.

Het is belangrijk dat je de ander actief uitnodigt om te reageren op je samenvatting. Je kunt bijvoorbeeld vragen: “Klopt het dat ik je zo goed begrijp?” of “Is dit wat je bedoelt?” Zo geef je de ander de ruimte om je aan te vullen of te corrigeren als je iets gemist of verkeerd geïnterpreteerd hebt.

Samenvatten versterkt ook de relatie. Je laat ermee zien dat je echt hebt geluisterd en moeite doet om de ander te begrijpen. Het voorkomt aannames en geeft rust in het gesprek. Door even stil te staan bij wat er gezegd is, ontstaat er ruimte voor meer helderheid en vaak ook voor verdieping.

De LSD-methode helpt je om aan de hand van het samenvatten eerst stil te staan bij wat er is gezegd voordat je overgaat op reageren. Je leert om zo objectief mogelijk het verhaal van de ander te verwoorden, waardoor je tot de kern van het gesprek komt zonder dit te laten beïnvloeden door je persoonlijke mening.

Doorvragen

Doorvragen is een manier om met oprechte nieuwsgierigheid verder te gaan dan wat er in eerste instantie wordt gezegd. Het helpt je om datgene wat nog onduidelijk is verder te verkennen en om het verhaal van de ander completer te maken. De LSD-methode leert je om de juiste vragen te stellen, waarmee je de ander uitnodigt meer te vertellen over wat er bij hem/haar speelt. Dit helpt om dieper in te gaan op zowel de kern van het verhaal, als op details die anders misschien onuitgesproken blijven.

Een belangrijk onderscheid is dat tussen open en gesloten vragen. Gesloten vragen leiden vaak tot ja- of nee-antwoorden en zijn meestal gebaseerd op aannames. Ze missen de ruimte en nuance die een gesprek nodig heeft. Open vragen daarentegen zijn uitnodigend. Ze geven de ander de mogelijkheid om zelf richting te geven aan het antwoord, en zorgen voor meer diepgang en helderheid. Denk aan vragen als: “Wat maakte dat belangrijk voor je?” of “Hoe heb je dat ervaren?”

Let ook op je formuleringen. Een ‘waarom’-vraag kan snel overkomen alsof iemand zich moet verantwoorden, zeker als het over gevoelens gaat. Kies liever voor vragen die uitnodigen tot reflectie, niet tot verdediging. Door op deze manier door te vragen, help je niet alleen jezelf om beter te begrijpen wat er speelt, maar nodig je de ander ook uit om zelf helderheid te krijgen. Het verwoorden van gedachten en gevoelens maakt vaak namelijk dat iemand zijn eigen verhaal ook beter gaat begrijpen.

Waarom is de LSD-methode belangrijk?

De LSD-methode is belangrijk omdat het helpt om beter te begrijpen wat de ander écht bedoelt, in plaats van te reageren op basis van aannames. Door actief te luisteren, samen te vatten en door te vragen, vertraag je het gesprek en ga je dieper in op wat er werkelijk wordt gezegd. Hiermee worden misverstanden voorkomen en ontstaan er inhoudelijk sterkere gesprekken. Dit maakt de LSD-methode waardevol in zowel werk- als privésituaties.

Voor leidinggevenden betekent dit dat zij aan de hand van de LSD-methode beter kunnen aanvoelen wat er speelt bij hun teamleden; ook als dat niet direct wordt uitgesproken. Zo komt men beter tot de kern van het gesprek, en worden onuitgesproken signalen, zoals spanningen, twijfels, of behoeften, eerder zichtbaar. Dit vergroot het onderlinge begrip, versterkt psychologische veiligheid binnen teams en zorgt ervoor dat knelpunten eerder worden herkend en besproken. Het resultaat is meer betrokkenheid, betere samenwerking en ruimte voor initiatief op de werkvloer.

Ook buiten werk kan de LSD-methode waardevol zijn. Door in privégesprekken actief te luisteren en minder snel te oordelen of in te vullen, geef je bewust meer ruimte aan de ander.  Dat zorgt voor meer duidelijkheid en wederzijds begrip; ook in moeilijke of emotionele gesprekken. Het helpt om misverstanden te voorkomen, spanningen op te lossen en een betere band op te bouwen in privérelaties. 

Hoe pas je de LSD-methode toe in de praktijk?

Je hoeft geen communicatie-expert te zijn om de LSD-methode toe te passen. Het begint bij bewust kiezen voor aandacht in je gesprekken, of je nu een teamlid spreekt, een collega coacht of een persoonlijk gesprek voert. Hieronder vind je per onderdeel van de methode concrete handvatten en voorbeelden om ermee aan de slag te gaan.

Luisteren – met volle aandacht aanwezig zijn

• Zet afleidingen zoals je telefoon of laptop bewust uit het zicht
• Richt je lichaamshouding naar de ander en maak oogcontact
• Laat stiltes vallen en onderbreek niet te snel, ook als je al een antwoord hebt
• Toon via kleine signalen (knikken, hummen) dat je erbij bent
• Wees je bewust van je neiging om te reageren of te adviseren. Houd die even vast
• Let op non-verbale signalen van de ander: houding, gezichtsuitdrukking en toon
• Stel jezelf tussendoor de vraag: Ben ik echt aan het luisteren,of wacht ik tot ik mag praten?

Samenvatten – checken of je elkaar goed begrijpt

• “Als ik je goed begrijp, dan…”
• “Dus wat je zegt is eigenlijk…”
• “Je bedoelt dat je vooral gefrustreerd raakt door…”
• Gebruik je eigen woorden, maar blijf zo dicht mogelijk bij de kern van wat de ander zei
• Sluit je samenvatting altijd af met een check: “Klopt dat zo?”
• Vermijd interpretaties of invullingen. Houd het bij wat er is gezegd
• Laat de ander ruimte om je te corrigeren of aan te vullen

Doorvragen – verdieping aanbrengen in het gesprek

• “Wat maakte dat voor jou belangrijk?”
• “Wat doet dat met je?”
• “En hoe zie je dat nu, terugkijkend?”
• “Wat heb je nodig in deze situatie?”
• “Wat zit daar voor jou onder?”
• Stel open vragen die beginnen met wat, hoe of welk. Vermijd ‘waarom’ bij gevoelens
• Geef ruimte na je vraag. Laat de ander eerst denken en voelen voor je weer reageert
• Gebruik je intuïtie: voel aan waar wél of juist geen verdieping nodig is

Valkuilen van de LSD-methode en hoe je ze voorkomt

De LSD-methode klinkt eenvoudig, maar in de praktijk zitten er valkuilen in het toepassen ervan. Vooral als je het benadert als een ‘trucje’ of vast stappenplan, loop je het risico dat het contact juist minder oprecht wordt. Hieronder drie veelvoorkomende valkuilen en hoe je ze voorkomt.

1. Samenvatten zonder echt contact

Soms wordt samenvatten gebruikt als controlemechanisme: je herhaalt wat iemand zegt om te checken of je het ‘goed’ hebt. Maar als je dat doet zonder oprechte aandacht, voelt het voor de ander juist afstandelijk of mechanisch. Voorkomen? Zorg dat je luistert om te begrijpen, niet om te scoren. Stel een open vraag na je samenvatting, zoals: “Heb ik je zo goed begrepen?” of “Mis ik nog iets?” Zo nodig je de ander uit om aan te vullen en maak je van samenvatten een moment van verbinding.

2. Doorvragen zonder afstemming

Doorvragen kan enorm waardevol zijn, maar niet ieder moment vraagt om verdieping. Soms wil iemand gewoon even iets kwijt, of is er simpelweg geen ruimte voor meer.
Voorkomen? Wees sensitief voor de energie in het gesprek. Voel aan of er ruimte is om dieper te gaan, of dat het beter is om even niks te zeggen. Soms zegt een stilte meer dan een vraag.

3. LSD toepassen alsof het altijd moet

De kracht van LSD zit niet in het strak volgen van een volgorde, maar in het bewust inzetten van aandacht. Als je de methode krampachtig toepast, loop je het risico dat het gesprek onnatuurlijk wordt. Voorkomen? Gebruik de methode als kompas, niet als stappenplan dat je moet afwerken. Soms is alleen luisteren al voldoende. Durf af te wijken, stil te vallen of de volgorde los te laten; zolang je blijft aansluiten bij wat het gesprek nodig heeft.

Verbeter jouw communicatieve vaardigheden bij de Baak

Wil je de LSD-methode verder ontwikkelen en sterker worden in hoe je communiceert? Bij de Baak kun je verschillende communicatietrainingen volgen waarin je leert om met meer aandacht, helderheid en zelfvertrouwen in gesprek te zijn. In een veilige en inspirerende leeromgeving krijg je de ruimte om te oefenen, te reflecteren en je eigen stijl te versterken. Deze drie trainingen sluiten hier mooi op aan:

• Effectieve Persoonlijke Communicatie
  In deze training leer je bewuster communiceren in zowel werk- als privésituaties. Je ontdekt hoe je jouw communicatiestijl doelgericht en authentiek inzet, zodat je steviger in gesprekken staat en met meer impact je boodschap overbrengt.
• Communicatie met Impact
  Deze training helpt je om krachtiger over te komen in gesprekken. Je leert hoe je met meer invloed en helderheid communiceert, juist op spannende of belangrijke momenten. Daarbij maak je bewust gebruik van jouw eigen communicatieve kwaliteiten.
• Moeilijke Gesprekken Voeren
  In deze training oefen je met lastige situaties uit je eigen praktijk. Je leert omgaan met weerstand, emoties en spanningen, zodat je ook in uitdagende gesprekken de regie houdt en het contact met de ander behoudt.

Welke richting je ook kiest, je leert bij de Baak niet alleen beter communiceren,  je leert het op een manier die past bij wie jij bent.