Één op vijf leiders maakt zich zorgen over sociale veiligheid
Leiders worstelen nog altijd vaak met vragen rond sociale veiligheid, inclusie en grensoverschrijdend gedrag. Één op de vijf maakt zich zorgen over sociale veiligheid op de werkvloer. Ook maakt 29% van de leidinggevenden zich zorgen over het diversiteitsbeleid binnen de organisatie waar zij werkzaam zijn. Dat blijkt uit onderzoek van de Baak onder leidinggevenden in Nederland. Ze voelen zich verantwoordelijk, maar missen vaak de woorden en het handelingsperspectief om in te grijpen wanneer situaties escaleren. In antwoord hierop introduceert de Baak twee nieuwe trainingen: Veilig Leiden en Jouw Kracht in Culturele Diversiteit evenals een pilotprogramma over Inclusief Leiderschap. De trainingen komen voort uit het programma Maatschappelijk Leiderschap binnen de Baak, waarmee de Baak leiders ondersteunt bij hun rol in een veranderende samenleving.
Ook uit signalen van toezichthouders en kennisinstituten blijkt dat sociale en psychologische veiligheid op de werkvloer nog steeds onder druk staat. Zo rekent de Nederlandse Arbeidsinspectie ongewenst gedrag expliciet tot psychosociale arbeidsbelasting en wijst op de impact ervan op stress, verzuim en duurzame inzetbaarheid*. Tegelijkertijd geven veel leidinggevenden aan dat zij zich onzeker voelen over hun rol wanneer situaties schuiven of escaleren. “In gesprekken met organisaties en deelnemers horen we steeds vaker dat leiders de verantwoordelijkheid voelen om veiligheid en inclusie te bevorderen, maar zoeken naar hoe zij dat in de praktijk kunnen doen.” zegt programmamanager Maatschappelijk Leiderschap Iris Vrolijks. “De angst om het verkeerde te zeggen of te doen leidt er regelmatig toe dat problemen te lang blijven liggen, waardoor het escaleert. Het vraagt moed van leiders, maar ook de tools om het te kunnen doen. Bij de Baak geven we deelnemers een veilige ruimte om hiermee te experimenteren.”
In gesprekken met organisaties en deelnemers horen we steeds vaker dat leiders de verantwoordelijkheid voelen om veiligheid en inclusie te bevorderen, maar zoeken naar hoe zij dat in de praktijk kunnen doen.
Leiders zoeken houvast in gevoeliger werkklimaat
Die behoefte sluit aan bij bredere ontwikkelingen op de werkvloer. Thema’s als psychologische veiligheid, grensoverschrijdend gedrag en inclusieve besluitvorming staan hoger op de agenda, terwijl organisaties tegelijkertijd opereren in een context van polarisatie, onzekerheid en toenemende druk. Om leidinggevenden houvast te bieden in situaties waarin veiligheid en inclusie onder druk staan, introduceert de Baak twee nieuwe trainingen en een pilotprogramma. “We verwachten anno 2026 meer van onze leiders." zegt Vrolijks. “Dat vraagt om leiders die durven vertragen, luisteren en positie innemen, juist wanneer situaties complex of gevoelig zijn.”
Veilig Leiden: leiderschap bij spanningen
In de managementtrainingen die de Baak uitvoerde in opdracht van onder meer de Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag, Stichting van de Arbeid en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bleek dat veel leiders wel willen ingrijpen, maar vaak zoeken naar de juiste woorden en aanpak. De training Veilig Leiden richt zich op de rol van leidinggevenden bij het creëren van sociale en psychologische veiligheid. Juist wanneer het gesprek gevoelig wordt of niet meer mogelijk lijkt. In de training leren deelnemers situaties te duiden, gesprekken te voeren en te reflecteren op hun eigen rol en macht.
Jouw Kracht in Culturele Diversiteit: ruimte voor authentiek leiderschap
Jouw Kracht in Culturele Diversiteit richt zich op professionals met een bi-culturele achtergrond of meervoudige culturele identiteit. In de training onderzoeken deelnemers hoe aanpassing, prestatiedruk en verantwoordelijkheidsgevoel hun professionele handelen beïnvloeden. Onderzoek** laat zien dat veel professionals met een multiculturele achtergrond zich vaak sterk aanpassen aan dominante normen. Door deze patronen zichtbaar te maken, beoogt de training ruimte te creëren voor duurzamer functioneren en vanuit meer authenticiteit te werken.
Inclusief Leiderschap (pilot): inclusie verankeren in de praktijk
Daarnaast ontwikkelt de Baak een pilottraining Inclusief Leiderschap voor leidinggevenden die inclusie willen verankeren in de dagelijkse praktijk. De training richt zich op de vraag hoe leiders voorbij intenties en losse initiatieven kunnen bouwen aan een werkomgeving waarin medewerkers zich daadwerkelijk gezien en gehoord voelen. Deelnemers onderzoeken hoe hun eigen overtuigingen en gedrag inclusie beïnvloeden. De pilot wordt ontwikkeld in samenwerking met NewBees Inc., een initiatief dat inclusieve inburgering voor gemeenten organiseert, nieuwkomers begeleidt bij lokale ondernemers en bedrijven adviseert op het gebied van diversiteit.
De drie trainingen komen voort uit het programma Maatschappelijk Leiderschap. Dit programma, opgericht in 2025, heeft als doel maatschappelijke vraagstukken structureel te verankeren in het aanbod en beleid van de Baak. Daarmee sluit het initiatief aan bij het historische DNA van de organisatie, die na de Tweede Wereldoorlog werd opgericht met steun vanuit het Marshallplan, vanuit de overtuiging dat leiderschap niet alleen effectief maar ook verantwoordelijk en maatschappelijk gedragen moet zijn. Die gedachte vormt tot op de dag van vandaag het fundament onder de programma’s van de Baak.