Hoe ga ik als young professional om met onzekerheid op werk?

Waarom is dit lastig?

Als young professional kom je terecht tussen collega’s die meer ervaring hebben en de organisatie beter kennen. Zij gebruiken vaktermen zonder uitleg, weten wie ze waarvoor moeten benaderen en lijken snel te begrijpen wat er van hen wordt verwacht. Jij vraagt je ondertussen af of je vragen niet te eenvoudig zijn en of anderen merken dat je nog zoekende bent. Daardoor kun je jezelf vergelijken met mensen die al jaren verder zijn in hun ontwikkeling.

Onzekerheid wordt sterker wanneer verwachtingen niet duidelijk zijn. Je krijgt een taak, maar weet niet precies wanneer het resultaat goed genoeg is. Na een kort antwoord van je leidinggevende denk je misschien dat diegene ontevreden is, terwijl er alleen haast was. Omdat je nog weinig ervaringen hebt waarop je kunt terugvallen, krijgen zulke momenten al snel veel betekenis. Eén fout voelt dan niet als iets dat bij leren hoort, maar als bewijs dat je niet geschikt bent voor je werk.

Wat gaat er vaak mis?

Wanneer je onzeker op het werk bent, probeer je jezelf vaak te beschermen. Dat is begrijpelijk, maar sommige reacties maken de twijfel juist groter

• Je vergelijkt jouw begin met de ervaring van een ander: je ziet hoe snel een ervaren collega reageert, maar niet hoeveel jaren oefening daaraan voorafgingen. Daardoor lijkt jouw eigen ontwikkeling trager dan die werkelijk is.
• Je behandelt elke gedachte als een feit: je denkt dat je leidinggevende teleurgesteld is en past je gedrag daarop aan zonder te controleren of dat klopt.
• Je probeert fouten volledig te voorkomen: je controleert je werk steeds opnieuw en besteedt veel tijd aan kleine details. Dat geeft tijdelijk rust, maar versterkt het idee dat een fout grote gevolgen heeft.
• Je maakt je succes kleiner: wanneer iets lukt, schrijf je dat toe aan geluk, hulp of een eenvoudige opdracht. Tegenvallers zie je juist als een oordeel over je eigen kunnen.

Wat kun je doen?

1. Controleer welke conclusie je zelf trekt

Onzekerheid ontstaat vaak niet alleen door wat er gebeurt, maar vooral door de betekenis die je eraan geeft. Een collega stelt een kritische vraag en jij denkt meteen dat je bijdrage niet goed genoeg was. Iemand reageert kort op je bericht en je neemt aan dat je iets verkeerd hebt gedaan. Sta op zo'n moment stil bij je eerste conclusie. Vraag jezelf af: wat weet ik zeker en wat vul ik zelf in? Misschien was de vraag bedoeld om meer informatie te krijgen en had de korte reactie niets met jou te maken. Door je aannames te herkennen, voorkom je dat één gebeurtenis direct verandert in een negatief oordeel over jezelf.

2. Vraag feedback over concreet gedrag

Algemene feedback geeft vaak weinig houvast. Op de vraag “Hoe deed ik het?” krijg je misschien alleen “Prima” of “Het kan scherper”. Vraag daarom naar gedrag dat je kunt herhalen of aanpassen. Bijvoorbeeld: “Welk deel van mijn uitleg was duidelijk?”, “Waar haakte je af?” of “Wat kan ik in het volgende gesprek anders doen?” Zo ontdek je niet alleen wat beter kan, maar ook wat al goed werkt. Feedback wordt dan geen oordeel over jou als persoon, maar informatie over een specifieke vaardigheid. Dat helpt je om gericht te oefenen en een realistischer beeld te krijgen van wat je al beheerst.

3. Kijk bewust terug op wat je inmiddels wel kunt

Steviger in je schoenen staan betekent niet dat je nooit meer twijfelt. Het betekent dat je ziet hoeveel je ondertussen hebt geleerd. Sta daarom regelmatig stil bij situaties die eerst spannend waren. Misschien durf je nu makkelijker een vraag te stellen, voer je klantgesprekken zelfstandiger of weet je beter hoe je prioriteiten bepaalt. Door bewust terug te kijken, zie je dat je groeit. Je zelfvertrouwen ontstaat daardoor niet omdat je jezelf probeert te overtuigen, maar omdat je steeds meer ervaringen opdoet waaruit blijkt dat je nieuwe situaties aankunt.

Een voorbeeld uit de praktijk

Een starter sluit zijn eerste kwartaal af en heeft een evaluatie met zijn leidinggevende. Hij wil graag weten of hij het goed doet, maar merkt dat hij geneigd is alleen te vragen: "Ben je tevreden?"

Hij kiest ervoor om concreter te zijn. "Welke dingen pak ik al goed op?" vraagt hij. "En welke vaardigheid levert mij de meeste groei op als ik die de komende maanden ontwikkel?" Zijn leidinggevende benoemt dat collega's graag met hem samenwerken en dat hij snel leert, maar adviseert hem om in klantgesprekken vaker door te vragen voordat hij met een oplossing komt.

In de maanden daarna let hij daar bewust op. Hij merkt dat gesprekken beter verlopen en dat hij steeds minder behoefte heeft aan algemene bevestiging. Zijn zelfvertrouwen groeit doordat hij weet waar zijn kracht ligt én waaraan hij werkt.

Reflectievraag

Sta even stil bij een moment waarop je onlangs aan jezelf twijfelde. Door de gebeurtenis los te maken van je eigen conclusie, zie je beter wat er werkelijk aan de hand was. Welk feitelijk bewijs had je voor je negatieve oordeel over jezelf en welke informatie had je nog kunnen vragen?

Veelgestelde vragen

Is onzekerheid op het werk normaal als starter?
Ja, onzekerheid hoort vaak bij een fase waarin veel situaties nieuw zijn en je nog weinig vergelijkbare ervaringen hebt. Het wordt lastiger wanneer je elke twijfel ziet als bewijs dat je niet geschikt bent. Juist door ervaring op te bouwen en feedback te leren plaatsen, ontstaat meer rust.

Hoe krijg ik meer zelfvertrouwen op het werk?
Zelfvertrouwen groeit wanneer je merkt dat je met nieuwe situaties kunt omgaan, ook als je iets nog niet beheerst. Vraag concrete constructieve feedback, houd bij wat je leert en beoordeel jezelf niet op één gesprek of fout. Zo ontstaat een steviger beeld van wat je al kunt.

Hoe kan ik steviger in mijn schoenen staan tegenover ervaren collega’s?
Bereid gesprekken inhoudelijk voor en bepaal vooraf welke vraag je wilt stellen of welk punt je wilt begrijpen. Je hoeft niet dezelfde ervaring te hebben om serieus mee te kunnen doen. Stevig staan betekent ook dat je zonder schaamte kunt zeggen wat je nog niet weet.

Wat doe ik als ik bang ben om fouten te maken?
Bepaal vooraf welke controle echt nodig is en wanneer je werk goed genoeg is om te delen. Bespreek bij belangrijke taken tussentijds je aanpak, zodat je niet pas aan het einde ontdekt dat je iets anders had moeten doen. Een fout wordt beter hanteerbaar wanneer je weet hoe je die kunt herstellen.

Wat heeft persoonlijke ontwikkeling met onzekerheid te maken?
Persoonlijke ontwikkeling helpt je herkennen welke gedachten, verwachtingen en patronen jouw onzekerheid versterken. Je leert daardoor realistischer naar jezelf kijken en bewuster reageren wanneer je spanning voelt. Het doel is niet dat je nooit meer twijfelt, maar dat twijfel niet steeds bepaalt wat je over jezelf gelooft.

Ontwikkel jezelf bij de Baak

Merk je dat je jezelf snel kleiner maakt, veel bevestiging zoekt of kritischer op jezelf bent dan op anderen? Dan helpt het om te onderzoeken welk zelfbeeld je meeneemt naar je werk en welke overtuigingen je onzekerheid versterken. In de training Inzicht in Ambitie werk je aan je professionele identiteit, krijg je zicht op je kwaliteiten en oefen je met situaties die je spannend vindt. Je leert steviger in je schoenen staan en met meer rust omgaan met collega’s en leidinggevenden, zonder dat je eerst alles hoeft te weten of kunnen.